WRÓĆ

Afryka

Botswana

Przedłużające się susze spowodowały spadek w produkcji rolniczej. Państwo produkuje aktualnie mniej niż ⅓ swoje zapotrzebowania na sorgo i kukurydzę, co uzależnia je od światowego rynku i międzynarodowych cen. Najbardziej wrażliwą grupą są drobni rolnicy, spośród których wielu straciło 100% swoich upraw. Zmiana klimatu wpływa również na środowisko, głównie w delcie Okawango, gdzie populacja wielu gatunków spadła o ponad 80%. Ze względu na brak wody dla dzikich zwierząt, rząd przywrócił pozwolenia na polowania na słonie, których istnienie jest zagrożone.

Madagaskar

Z linią brzegową o długości 4828 km Madagaskar jest bardzo wrażliwy na efekty ocieplanie się wód oceanicznych i wzrost ich poziomu. Aktualnie poziom wód wzrasta o 7-8 mm na rok, rośnie również gwałtowność cyklonów. Z ich powodu państwo traciło w latach 2010-2015 pomiędzy 490 a 970 milionów dolarów, co stanowi 1/15 PKB kraju. 25% gatunków zwierząt, m.in. lemury, jest zagrożonych z powodu efektów zmiany klimatu, takich jak powodzie czy susze. Jest to tym bardziej niepokojące, że 80% gatunków zamieszkujących wyspę, występuje tylko na Madagaskarze.

Etiopia

W 2010 r. eksport kawy stanowił zaledwie 21% wartości całego eksportu Etiopii, w porównaniu z 65% w latach 90. Wzrost temperatury spowodował niższą jakość ziaren, a także zmniejszenie terenów uprawnych. Wyższa temperatura pozwoliła również na rozwój populacji kornika kawowca. W 2009 r. produkcja kawy stanowiła zaledwie 65% produkcji z 2002 r., co bezpośrednio wpływa na dochody małych rolników, a w ostateczności również na takie kwestie, jak dostęp do żywności, wody i edukacji, migracje oraz prawa kobiet i dziewczynek.

Jezioro Czad

Zmiana klimatu jest jednym z głównych powodów, dla których jezioro Czad zmniejszyło swoją objętość o 90% od lat 60. XX wieku. Z jeziora korzysta w regionie między 20 a 30 milionów ludzi z 4 krajów, m.in. w celach rolniczych. Wysychanie jeziora powoduje ograniczony dostęp do żywności, przez co, wg szacunków ONZ, ponad 10 milionów osób wymaga pomocy humanitarnej. Stan jeziora wpływa również na przetrwanie wielu gatunków zwierząt, w tym hipopotamów, krokodyli i ptaków wędrownych, które spędzają w regionie zimy.

Mali

Coraz niższe opady deszczu powodują pustynnienie większej części kraju, co zagraża lokalnemu ekosystemowi oraz rolnictwu. Spowoduje to duże straty ekonomiczne, które uderzą przede wszystkim w najbardziej wrażliwa warstwę społeczeństwa - rolników i pasterzy. Może również dojść do konfliktów o dostęp do zasobów naturalnych: ziemi i wody. W znaczny sposób zwiększy to również migracje.

Europa

Morze Północne

Wzrastająca temperatura wód Morza Północnego powoduje zmniejszenie ilości planktonu, który stanowi podstawę diety takich ryb, jak dorsz, witlinek czy śledź. Wpływa to na liczebność ich populacji i lokalny ekosystem, a także na wielkość połowów i zarobki lokalnych rybaków. Mniejsza liczba ryb spowodowała również drastyczny wzrost cen na międzynarodowym rynku.

Polska

90% województwa łódzkiego zagrożone jest pustynnieniem, a w Skierniewicach w czerwcu 2019 r. odcięto wodę mieszkańcom.

Półwysep Jamał

Nieńcy to naród zamieszkujący północno-wschodni skrawek Europy, zajmujący się głównie hodowlą reniferów, koczowniczym myślistwem i rybołówstwem. Co roku, po spędzeniu lata na półwyspie Jamał, w listopadzie kierują się na południe, korzystając z zamarzniętych wód rzeki Ob. Jednakże w ostatnich latach rzeka zamarza coraz później, a na północ od niej zaczyna brakować pastwisk dla reniferów. Szybsze topnienie śniegów na wiosnę stanowi kolejny problem, gdyż renifery muszą ciągnąć sanie po ziemi, co powoduje pogorszenie ich stanu zdrowotnego.

Bordeaux

Drastyczne zmiany pogody - od wiosennych mrozów, przez gwałtowne deszcze, po rekordowo wysokie temperatury latem - spowodowały spadek produkcji wina o 12% w stosunku do ubiegłego roku. W kolejnych dziesięcioleciach zmiana klimatu może doprowadzić do ponownych spadków produkcji oraz jakości wina, co negatywnie wpłynie na dochody lokalnych producentów. Nasilające się susze zagrażają dzikiej faunie, ale również zwierzętom domowym, gdyż rolnicy coraz częściej spotykają się z ograniczeniami dostępu do wody.

Hiszpania, Grenada

W Grenadzie zaczęły rozmnażać się rączaki zwyczajne, które do tej pory występowały jedynie w północnej Afryce. Jest to jeden z 93 gatunków nietypowych dla Hiszpanii, które pojawiły się w ostatnich latach na jej terenie. Ze względu na rosnące temperatury część ptaków przenosi się na północ, a na półwysep docierają ptaki charakterystyczne dla terenów położonych bardziej na południe. Populacja ptaków wysokogórskich zmniejszyła się o 21%. Ptaki są jednym z elementów wskazujących na degradację dotychczasowych warunków klimatycznych. 75% państwa jest zagrożone pustynnieniem, co wpłynie na produkcję żywności eksportowanej na całą Europę.

Azja

Syberia

Olbrzymie pożary pochłonęły 120 tys km2 (ponad ⅓ wielkości Polski), również w regionach uznanych za jedne z najzimniejszych terytoriach zamieszkanych przez ludzi. Życie wielu dzikich zwierząt jest zagrożone, zwłaszcza młodych. Niektóre zwierzęta, takie jak lisy czy niedźwiedzie, coraz częściej wkraczają do miast i wiosek w nadziei na znalezienie pożywienia, którego ich naturalne środowisko nie może im zapewnić. Wzrost temperatury i pożary doprowadzają do rozmrożenia wiecznej zmarzliny, co powoduje zniszczenia w infrastrukturze, a także zmiany w środowisku, od którego uzależnione są lokalne społeczności. Ponadto może to doprowadzić do uwolnienia olbrzymich ilości metanu, który znajduje się pod permafrostem.

Ułan Bator

Do niedawna 30-40% mieszkańców Mongolii prowadziło koczowniczy styl życia i zajmowała się chowem koni, bydła, wielbłądów, kóz i owiec. Najgorszy fenomen, który dotyka społeczeństwa pasterskie jest dzud - surowe zimy, które powodują śmierć dużej liczby zwierząt hodowlanych. Dzud zwykł pojawiać się raz na dekadę, jednakże od lat 90. jego częstotliwość wzrosła trzykrotnie. W tym regionie zmiana klimatu doprowadziła do dłuższych i intensywniejszych zim, które doprowadzają do śmierci coraz więcej zwierząt hodowlanych. Zimą 2009/2010 zginęło 8 milionów zwierząt, przy czym 9 tys. rodzin straciło całą swoją trzodę. W ubiegłych latach zginęło między 700 tys a milionem zwierząt, co powoduje, że coraz więcej rodzin jest zmuszona do opuszczenia tradycyjnej formy życia i zamieszkania w mieście, gdzie często nie mają dostępu do prądu czy wody, i powiększają liczbę ubogich mieszkańców miasta, które nie jest w stanie wchłonąć nowych imigrantów.

Hindukusz i Himalaje

Hindukusz i Himalaje stanowią największą rezerwę lodu poza regionami polarnymi i źródło 10 największych rzecznych systemów w Azji. Od tych łańcuchów górskich zależy 330 obszarów różnorodności biologicznej i ostoi ptaków i zapewniają one dostęp do wody, żywności i energii dla 1,9 miliarda osób, zamieszkujących takie kraje jak Afganistan, Indie, Chiny czy Mjanma. Z powodu rosnących temperatur lodowce ulegają roztopieniu, co powoduje degradację ekosystemów, zamieszkiwanych przez takie zagrożone gatunki jak tygrysy, słonie azjatyckie i czerwone pandy. Zniszczenie lokalnych habitatów ma wpływ również na życie społeczeństw, np. poprzez zniknięcie roślin używanych w tradycyjnej medycynie.

Region Delty Mekongu

Wietnam to jedno z dziesięciu najbardziej narażonych na skutki zmiany klimatu państw świata. Region Delty Mekongu narażony jest zarówno na susze, coraz intensywniejsze tajfuny, wzrost poziomu morza oraz zmiany ilości opadów. Jednym ze skutków zmiany klimatu jest wdzieranie się w głąb kanałów rzecznych - nawet do 50 km - słonej wody morskiej, która niszczy lokalne uprawy ryżu. Woda z kanałów jest także przeznaczana do użytku codziennego, a jej zasolenie oznacza brak świeżej wody dla lokalnej społeczności. W 2019 r. w samej prowincji Hau Giang zasolona woda zniszczy 40-50 tysięcy hektarów upraw ryżu, a lokalny rząd planuje wydać prawie 3 miliony dolarów na budowę tymczasowych śluz i tam, chroniących uprawy.

Jezioro Bachtegan

W niedalekiej przeszłości Bachtegan, o wielkości 3,5 tysiąca km2, stanowił drugie co do wielkości jezioro Iranu. Około 20 tysięcy ptaków spędzało u jego brzegów zimy bądź przylatywało na sezon rozrodczy, a jego wody były używane przez rolników do irygacji pól i pojenia zwierząt hodowlanych. Pomiędzy 2007 a 2017 r. jezioro całkowicie wyschło, co jest skutkiem zarówno budowli tam na rzece Kor, jak i zmiany klimatu. Brak dostępu do wody spowodował, że wielu mieszkańców okolicznych wiosek porzuciło swój tradycyjny sposób życia i wyemigrowało do miast.

Australia

Australia

Od wielu lat Australia dotykają wyniszczające susze, które przede wszystkim zagrażają zwierzętom. W listopadzie 2018 upały doprowadziły do śmierci prawie ⅓ populacji rudawek; z głodu i pragnienia padają również stada dzikich koni. Wzrost temperatury powoduje zmniejszenie upraw zbóż, co przekłada się na wyższe ceny żywności i paszy dla zwierząt hodowlanych. Stada, które wcześniej żywiły się roślinami rosnącymi na polach, muszą być dokarmiane przez właścicieli, co wiąże się z większym nakładem pracy. UNICEF ostrzega, że coraz młodsze dzieci pomagają swoim rodzicom na farmach i wypełniają obowiązki niedostosowane do ich wieku.

Wyspy na Oceanie Pacyficznym

Ze względu na niskie położenie wyspom położonym na Oceanie Pacyficznym zagraża rosnący szybciej niż gdziekolwiek indziej poziom wód. Zmiana klimatu powoduje, że tajfuny uderzają w wyspy z coraz większą gwałtownością, niszcząc ich infrastrukturę. W 2015 r. cyklon Pam uderzył w Republikę Vanuatu powodując straty o wysokości 64% rocznego PKB państwa. Wzrastająca temperatura wód powoduje również zmiany w ekosystemie wodnym otaczającym wyspy a społeczeństwa lokalne nadal prowadzą tradycyjny styl życia i zależą od zasobów naturalnych.

Ameryka Południowa

Huaraz, Peru

Topniejące andyjskie lodowce zagrażają miastu Huaraz w Peru. Jezioro Palcacocha, które dotychczas zatrzymywało wody spływające z gór, nie jest w stanie zatamować przepływu tak dużej ilości wody.

Północno-wschodnia Brazylia

Coraz dłuższe susze powodują straty w rolnictwie, przemyśle i produkcji energii w elektrowniach wodnych. Zakłada się, że brazylijskie rolnictwo może stracić nawet 7,4 miliardów dolarów z powodu zmiany klimatu.

Argentyna

Susza w 2018 r. spowodowała spadek eksportu soi i kukurydzy o 6 miliardów dolarów. Ma to wpływ zarówno na lokalnych rolników, jak i światowy rynek mięsa, który bazuje na argentyńskiej soi.

Ameryka Północna

Alaska

Coraz cieńsza warstwa lodu i wzrost temperatur zagrażają tradycyjnemu życiu lokalnych społeczności. Liczba upolowanych morsów spadła w ostatnich latach z 600 do 40 na rok. Wiele miejscowości, takich jak Kivalina, planuje zmienić swoje położenie.

Prince George

Ciepłe zimy spowodowały przetrwanie większej ilości sosnowców (rodzaju chrząszczy), które atakują sosny. Spowodowało to śmierć milionów drzew. Eksport drewna to jedna z podstaw gospodarki Kolumbii Brytyjskiej, a obumieranie drzew uderzy w mieszkańców i mieszkanki mniejszych miejscowości.

Jezioro Maed

Ze względu na wysychanie rzeki Kolorado, obniża się poziom leżącego na jego biegu Jeziora Mead, które zapewnia wodę ponad 30 mln osób. Od rzeki Kolorado zależy również 30 endemicznych gatunków ryb oraz miliony ptaków, których przetrwanie jest zagrożone w obliczu wysychającej rzeki.

Delta Mississipi

Wzrost poziomu wód oceanicznych powoduje zniszczenie torfowisk w Delcie Missisipi, które stanowią ochronę wybrzeża, w tym miasta Nowy Orlean, przed sztormami i huraganami, a także pomagają w ograniczeniu skutków zmiany klimatu. Aż 40% ptaków Ameryki Północnej spędza część życia w Delcie. Więcej o roli torfowisk: https://bagna.pl/zglebiaj-wiedze/torfowiska-a-klimat

San Marcos, Kostaryka

Rosnące temperatury i związane z tym plagi kornika kawowca powodują wielkie zniszczenia na plantacjach kawy. Produkcja ziaren spadła o 40% od 2000 roku, co ma znaczny wpływ na gospodarkę kraju i poziom życia lokalnych rolników.

Wyspy Dziewicze Stanów Zjednoczonych

Pochłanianie większej ilości CO2 doprowadza do zakwaszenia wód i w rezultacie do obumierania rafy koralowej i zwierząt morskich od niej zależnych. Tym samym uderza to w lokalnych rybaków, a także w sektor turystyczny, ostatecznie powodując duże straty dla budżetu państwa i lokalnej społeczności.

Rigolet

Z powodu ocieplających się wód okalających Nową Fundlandię i Labrador do wybrzeży docierają gatunki, które do tej pory zamieszkiwały bardziej południowe rejony, np. żółwie morskie, rekiny i kormorany. Zagraża to gatunkom lokalnym oraz rybołówstwu, które jest podstawą ekonomii w nadmorskich i nadrzecznych miejscowościach.

Antarktyda

Wyspa Signy

Wyższa temperatura wód spowodowała spadek ilości krylu, który stanowi podstawę diety pingwinów adeli, o ponad 50% od 1976 r. Ponadto pojawiły się niespotykane w tym rejonie gatunki, które rywalizują z pingwinami o kryl, przez co te nieloty muszą pokonywać coraz większe odległości w celu zdobycia pożywienia. W 2017 r. przeżyły tylko 2 młode z 18.000; pozostałe zginęły z powodu głodu.

Projekt jest współfinansowany w ramach programu polskiej współpracy rozwojowej Ministerstwa Spraw Zagranicznych RP

Materiał dostępny na licencji Creative Commons Uznanie Autorstwa 4.0 Międzynarodowe. Pewne prawa zastrzeżone na rzecz Fundacji Centrum Edukacji Obywatelskiej. Utwór powstał w ramach programu polskiej współpracy rozwojowej realizowanej za pośrednictwem MSZ RP w roku 2019. Zezwala się na dowolne wykorzystanie utworu, pod warunkiem zachowania ww. informacji, w tym informacji o stosowanej licencji, o posiadaczach praw oraz o programie polskiej współpracy rozwojowej.